ლარის ისტორია 1995 წლიდან დღემდე

ლარი მიმოქცევაში 1995 წლის 2 ოქტომბერს გაეშვა. სებმა მაშინ კურსი მარტივად განსაზღვრა, კუპონს 6 ნული ჩამოაცილა, დოლარის ღირებულება ავტომატურად 1.3 ლარი გახდა. მას შემდეგ კურსი 121%-ით გაუფასურდა. 

პუტჩის შემდეგ, აფხაზეთის ომის დროს, 1993 წელს, როდესაც ეკონომიკა უკვე სრულად იყო მოშლილი და ადმიანები პურის რიგში ღამეებს ათენებდნენ, რუსეთმა საქართველოს რუბლის მიწოდება შეუწყვიტა. დროებით ვალუტად 2.5 წლის განმავლობაში კუპონი გაეშვა, რომელმაც გაუფასურება გამოსვლის დღიოდან - 5 აპრილიდანვე დაიწყო და მალევე 1 000 000-იანი ნიმინალის კუპონის დაბეჭვდა გახდა საჭირო.


თუ 1993 წლის ივლისში $1-ის ღირებულება 5690 კუპონს შეადგენდა 1994 წლის ივლისში მწვანე კუპიურის ფასი 42 000%-ით გაიზარდა და 2 400 000 კუპონი გახდა. ამის შემდეგ სავალუტო ფონდის რეკომენდაციების გათვალისწინების ფონზე კურსი შეადრებით დასტაბილურდა და 1995 წლის თებერვლიდან ოქტომბრამდე 1 300 000-ზე გაჩერდა. ოქტომბრიდან კი მიმოქცევაში ლარი გაეშვა.



3 წლის გაბნავლობაში გაპარტახებული ეკონომიკის მქონე ქვეყნის ეროვნული ვალუტა კურსს თითქმის უცვლელად ინარჩუნებდა უმეტესწილად 1.30-ზე ქვემოთაც იყო ჩამოსული. 1995 წლის 23 დეკემბრიდან 1996 წლის 6 იანვრამდე ლარი არსებობის ისტორიაში ყველაზე მყარი იყო, ოფიციალური კურსი 1.23-ს შეადგენდა, თუმცა 1998 წელს 19 ნოემბრიდან 10 დეკემბრამდე, სულ რაღაც 3 კვირაში კურსი 1.44-დან 2.15-მდე - 49%-ით გაუფასურდა. მიზეზი აზიის ფინანსური კრიზისი გახდა, რომელმაც რუსეთის იმდროინდელ პრეზიდენტს, ბორის ელცინს დეფოლტის გამოცხადება აიძულა, შედარებით ნაკლებად, მაგრამ დარტყმა რუსეთის ეკონომიკაზე მიბმულმა საქართველომაც განიცადა. ვარდნაში დიდი იყო პანიკის წილიც. უკვე 1 კვირაში დოლარი ისევ 1.70 ღირდა, წლის ბოლოს კი კურსი 1.80-ს შეადგენდა.



ნახტომისბური ცვლილებები 1999 წელსაც გაგრძელდა. 1-ლი იანვრიდან 23 თებერვლამდე ლარი დოლართან მიმართებაში 1.79-დან 2.4510-მდე გაუფასურდა. ანტირეკორდს 17 წლის შესრულებამდე ზუსტად 1 თვე დააკლდა, 2016 წლის 23 იანვარს ოფიციალურმა კურსმა 2.4694-ს მიაღწია.


2000-2003 წლებში ეროვნული ვალუტა შედარებით დასტაბილურდა, რყევები გაგრძელდა, მაგრამ არა ძველი ტემპით. ამ ხნის განმავლობაში ლარი ყველაზე მყარი 2000 წლის მარტში იყო 1.93, ყველაზე გაუფასურებული კი 2002 წლის თებერვალში - 2.24. მიუხედავად იმისა, რომ 2003 წელს საქართველოს ეკონომიკა 11%-ით გაიზარდა, ამ ფაქტს ლარზე არსებითი გავლენა არ მოუხდენია.



2004 წლიდან ხელისუფლებლის ცვლილებას სწრაფი რეფორმების ტალღა მოჰყვა, რამაც ვალუტის გამყარებას მნიშვნელოვნად შეუწყო ხელი. 2004 წელს ლარი 28.5 თეთრით 1.8250-მდე გამყარდა. 4 მარტს, პირველად 2001 წლის 8 იანვრის შემდეგ დოლარის ღირებულება 2 ლარს ჩამოსცდა.


გამყარება მომდევნო წლებშიც ომამდე გაგრძელდა, განსაკუთრებით 2007-2008 წლები გამოირჩეოდა. 2008 წლის ივლისში კურსი 1.3960-მდე გამყარდა, რაც რეკორდული იყო 1998 წლის ოქტომბრის შემდეგ. 1.42-იანი კურსის შენარჩუნება ნოემბრამდე მოხერხდა, მაგრამ შემდეგ 10 დღეში 1.65-მდე გაუფასურდა.



2009 წელს, ომის შემდგომ პერიოდში, რასაც მსოდლიო ეკონომიკური კრიზისიც დაერთო და ქვეყნის შიგნითაც დაძაბული პოლიტიკური ვითარების გამო 3 თვე რუსთაველის გამზირი გადაკეტილი იყო, ეკონომიკა 3.7%-ით შემცირდა, მაგრამ ლარს დიდი რყვები არ ჰქონია და მხოლოდ 3 თეთრით გაუფასურდა, თუმცა იმავე პერიოდში ეროვნულ ბანკს 53-ჯერ მოუწია ინტერვენციის გაკეთება, რა დროსაც მისი სავალუტო რეზერვები $119 მლნ-ით შემცირდა.


2013 წლის ბოლომდე ლარი ძიღითადად 1.67-იან ნიშნულს ინარჩუნებდა, თუმცა 2010 წელს კურსი მაინც გაიქცა და დოლარის ღირებულებამ ივნისში 1.88-ს გადააჭარბა. დრამატული არც თავად 2013 წელი ყოფილი, 31 დეკემბერს კურსი 1.7363-ს შეადგენდა.



2014 წლიდან ლარზე ზემოქმედებას უკვე ფუნდამენტური ფაქტორები იწყებენ. ნოემბერ-დეკემბერში ექსპორტი შესაბამისად 35 და 20 პროცენტით მცირდება. ექსპორტის კლება 2015-2016 წლებშიც გრძელდება, რასაც თან ფულადი გზავნილების კლებაც ერთვის. მიზეზი ბევრია აზერბაიჯანის მიერ 2006 წლამდე გამოშვებული ავტომობილების იმპორტის აკრძალვა, გამოუცხადებელი ომი უკრაინაში და რუსეთისთვის დაწესებუყლი სანქციები. ამ ყველაფერმა ლარს მნიშვნელოვანი დარტყმა მიაყენა. 2015 წლის იანვარში, პირველად 2004 წლის მარტის შემდეგ კურსმა 2.00-იან ნიშნულს პირველად გადააჭარბა. 1998 წლის შემდეგ ლარი ყველაზე მეტად 27.6%-ით 2015 წელს გაუფასურდა, თუ წლის დასაწყისში დოლარი 1.88 ლარი ღირდა, დეკემბრის ბოლოს ღირებულებამ 2.40-ს მიაღწია.


2016 წლის იანვარში 1999 წლის რეკორდიც დაემხო და კურსმა 2.46-ს გადააჭარბა. 31 დეკემბრის კურსი 1-ელი იანვრის კურსზე ნაკლები ბოლო პერიოდში მხოლოდ 2017 წელს აღმოჩნდა, ამ პერიოდში ლარი 6 თეთრით, 2.65-დან 2.59-მდე გამყარდა.


2019 წელს ლარმა გაუფასურების რეკორდი 4-ჯერ მოხსნა. 28 ივნისს დოლარის ოფიციალურმა ღირებულებამ 2.8791-ს მიაღწია, წინა დღით Bloomberg-ზე პიკური მაჩვენებელი 2.8850-ს უდრიდა. ამ დღეს ლარმა აბსოლუტური ანტირეკორდი აჩვენა არამხოლოდ დოლართან, არამედ ევროსთან, შვეიცარიულ ფრანკთან, იაპონურ იენთან და სხვა ძირითადი ვალუტების უმრავლესობასთან, გამონაკლისია ფუნტი, თუმცა რომ არა ბრექსიტი ეს გამონაკლისიც არ იქნებოდა. დოლარი-ფუნტის კურსი რომ ისევ 1.46 ყოფილიყო ფუნტის ღირებულება 4 ლარს გადააჭარბებდა. ამ უკანასკნელ ვარდნაში მნიშვნელოვანი წვლილი დაძაბულ პოლიტიკურ ვითარებასა და უარყოფით მოლოდინებს უკავშირდება.



ლარი მიმოქცევაში გაშვებიდან დღემდე 121%-ით, ბოლო 11 წელიწადში 72%-ით, 2019 წლის პირველ 6 თვეში კი 7.5%-ით გაუფასურდა.


დღეს მიმოქცევაში ძირითადად 5; 10; 20; 50 და 100 ლარიანი ბანკონტებია. გადახდის კანონიერ საშუალებად ითვლება 1 და 2 ლარიანი კუპიურებიც, თუმცა ისინი 2006 წლის შემდეგ ეტაპობრივად მონეტებმა ჩაანაცვლა. 2007 წელს გამოვიდა 200 ლარიანილარიანი ბანკნოტიც. 1995 წელსვე დაიბეჭდა 500 ლარიანიც, რაც ასევე გადახდის კანონიერ საშუალებად ითვლება, მაგრამ მიმოქცევაში არასდროს გაშვებულა.


2015 წელს სებმა 20, 50 და 100 ლარიანები განაახლა, 2017 წელს კი 5 ლარიანი. ყველა მათგანი ძველ კუპიურებთან ერთად ძალაშია. 2019 წლიდან სავაჭრო ობიექტებს ნაღდი ანგარიშსწორებისას 1 და 2 თეთრიანების დაბრუნების ვალდებულება მოეხსნა.


საქართველოში ლარი ითვლება გადახდის ერთადერთ კანონიერ საშუალებად. ხლეფასები გაიცემა ლარში, სესხები 200 000 ლარამდე გაიცემა ლარში. უძრრავი ქონების ღირებულებაც ითვლება ლარებში, თუმცა რეალურად ავტომობილის, ბინის ან რაიმე სხვა ძვირადღირებული ქონების შემთხვევაში ძირითადი საანგარიშსწორებო ვალუტა მაინც დოლარია.


სიახლეები მსგავს თემაზე

ლარმა ძირითადი ვალუტების უმრავლესობასთან გაუფასურების აბსოლუტური რეკორდი მოხსნა

ეროვნული ბანკი ყოველ სამუშაო დღეს ლარის ოფიციალურ კურსს 43 უცხოურ ვალუტასთან ადგენს. 27 ივნისს ლარი 43-ვე ვალუტასთან გაუფასურდა, მათგან 42-ის შემთხვევაში წლის მინიმუმზეა.

5 მარტს სემეკმა ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზისა და სასმელი წყლის მომხმარებლებს 85 ათას ლარზე მეტი ჩამოაწერა

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელმა ეროვნულმა კომისიამ (სემეკ) 5 მარტის საჯარო სხდომაზე ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზის, სასმელი წყლის მომხმარებლებსა და კომუნალური მომსახურების კომპანიებს შორის არსებული სადავო საკითხები განიხილა.

“იბერიას” საქმეზე ადეიშვილისა და მისი ყოფილი მოადგილის მიმართ გამამტყუნებელ განაჩენზე პროკურატურა განცხადებას ავრცელებს

ტელეკომპანია „იბერია ტვ-ს” სამაუწყებლო ლიცენზიის იძულებით დათმობის ფაქტზე, საქართველოს ყოფილი გენერალური პროკურორის, ზურაბ ადეიშვილისა და გენერალური პროკურორის ყოფილი მოადგილის, გიორგი ლაცაბიძის მიმართ თბილისის საქალაქო სასამართლომ გამამტყუნებელი განაჩენი დაადგინა.

დისტანციური სესიები ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების მიმართულებით

GITA-მ და BTU-მ ახალი პროექტი წარადგინეს.

ყოველდღიური ანალიტიკა — სიახლე თიბისის ბიზნეს ინტერნეტ ბანკში

თიბისი ბანკი იურიდიული პირებისთვის განკუთვნილ ინტერნეტ ბანკში ახალ, მნიშვნელოვან ფუნქციონალს — ბიზნეს ანალიტიკას ამატებს.

წინა ხელისუფლების დროს ჩამორთმეული ფიროსმანის ნახატი მესაკუთრეს დაუბრუნდა – პროკურატურა განცხადებას ავრცელებს

საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს კრიმინალური პოლიციის დეპარტამენტის მეორე სამმართველოში გამოძიება სისხლის სამართლის N009271011001 საქმეზე, დ.ა.-ს მიერ წინასწარი შეცნობით დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული, ნ. ფიროსმანაშვილის ფერწერული ტილოს შეძენისა და გასაღების მცდელობის ფაქტზე, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 186-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტითა და 19,186-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ნიშნებით დაიწყო.

მკვლელობა თავში ნაჯახის ჩარტყმით და ძარცვა – ბრალდებულს 10 წელი მიესაჯა

ახალციხის რაიონულმა სასამართლომ განზრახ მკვლელობისთვის, ძარცვისა და სხვისი ნივთის განზრახ დაზიანებისთვის ბრალდებული ნ.მ. დამნაშავედ ცნო და თავისუფლების 10 წლით აღკვეთა მიუსაჯა. ამის შესახებ ინფორმაციას საქართველოს გენერალური პროკურატურა ავრცელებს.

თიბისის მხარდაჭერით, ბათუმში Marriot-ის ბრენდის 5-ვარსკვლავიანი სასტუმრო - Le Méridien გაიხსნა

შავი ზღვის სანაპიროზე სასტუმროების ცნობილ ბრენდებს Marriot-ის ბრენდის 5-ვარსკვლავიანი სასტუმრო - Le Méridien დაემატება. “ბათუმი თაუერი“, რომელიც რეგიონში უმაღლესი კატეგორიის ბრენდს წარმოადგენს, თიბისის მხარდაჭერით გაიხსნა.

თიბისი მომხმარებლებს ურჩევს, ისარგებლონ დისტანციური მომსახურებითა და უნაღდო გადახდებით

თიბისი გირჩევთ უნაღდო გადახდების საშუალებებს, რომ თავიდან აიცილოთ ნაღდ ანგარიშსწორებასთან დაკავშირებული რისკები:

„ჯორჯიან მანგანეზი“ სალიცენზიო არეალში მიწების მითვისებაზე განცხადებას ავრცელებს

ბოლო რამდენიმე თვეა, სისტემატური ხასიათი მიიღო პრაქტიკამ, როდესაც, „ჯორჯიან მანგანეზის“ ლიცენზიით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, მოპოვებითი სამუშაოების დაწყებისთანავე ხდება მიმდებარე მიწის ნაკვეთების კერძო პირებზე დარეგისტრირება და შემდეგ მათი მესაკუთრეების მხრიდან ზარალის ანაზღაურების მოთხოვნა.

 

„სოკარის“ შანსი, დაესწარით ევრო 2020-ის გახსნას რომში – კომპანიამ გათამაშება დაიწყო

„სოკარმა“ 2020 წელი უამრავი სიახლით დაიწყო და მომხმარებელს სიურპრიზები შესთავაზა.

ირაკლი შოთაძე ლონდა თოლორაიას შეხვდა და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობას გაეცნო

საქართველოს გენერალურ პროკურატურაში გენერალური პროკურორის ირაკლი შოთაძისა და სახელმწიფო ინსპექტორის ლონდა თოლორაიას შეხვედრა გაიმართა.

"არემჯის" საერთაშორისო ჯილდო Leader Of The Year გადაეცა

შვეიცარიის სარეიტინგო ასოციაციისა და საქართველოს ნაციონალური ბიზნეს რეიტინგების კავშირის, რიგით მე-8 დაჯილდოებაზე „არემჯის“-Leader Of The Year საერთაშორისო ჯილდო გადაეცა. ამის შესახებ „ინტერპრესნიუსს“ კომპანიიდან აცნობეს.

იშვიათი დაავადებების მსოფლიო დღე საქართველოშიც აღნიშნეს

თებერვლის ბოლოს მსოფლიომ იშვიათი დაავადებების დღე აღნიშნა, რომელსაც საქართველო წელსაც შეუერთდა.

სასამართლომ, ჭიათურაში სახელმწიფო ქონების მითვისებისთვის დაკავებულთა აღკვეთის ღონისძიებაზე იმსჯელა

ქუთაისის საქალაქო სასამართლომ სახელმწიფო ქონების უკანონო მითვისების ბრალდებით დაკავებულების აღკვეთის ღონისძიებაზე იმსჯელა.

29 თებერვალს საქართველო იშვიათი დაავადებების მსოფლიო დღეს აღნიშნავს

გენეტიკური და იშვიათი დაავადებების საქართველოს ფონდი (GeRaD) 2020 წლის პრიორიტეტად სპინალურ კუნთოვან ატროფია (სკა) ასახელებს.

სემეკმა ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზისა და სასმელი წყლის მომხმარებლებს მიმდინარე კვირაში 21 ათას ლარზე მეტი ჩამოაწერა

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელმა ეროვნულმა კომისიამ (სემეკ) მიმდინარე კვირაში ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზის, სასმელი წყლის მომხმარებლებსა და კომუნალური მომსახურების კომპანიებს შორის არსებული სადავო საკითხები განიხილა.

დავით ნარმანია საერთაშორისო ენერგეტიკულ შეხვედრაზე პრეზენტაციით წარდგა

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის (სემეკ) თავმჯდომარე დავით ნარმანიამ ქ. ვენაში გამართულ საერთაშორისო ენერგეტიკულ შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა.

 

ეთერ შავლიძესთან შეძენილმა ბილეთმა ერთს 1 182 454, მეორეს კი 14 280 ლარი მოაგებინა

გაიცანით, საქართველოში ლატარიის ყველაზე იღბლიანი მეჯიხურე, რომელთან ნაყიდი ბილეთებითაც 2 კვირის მანძილზე ლოტო 6/42-ში ჯეკპოტი 1 182 454 ლარი და 14 280 ლარი მოიგეს.

„ევროპაბეთის“ შემდეგ აზარტული თამაშების ბიზნესი გარე რეკლამაზე უარს ამბობს

აზარტული თამაშების კომპანიებმა საქართველოში უპრეცედენტო გადაწყვეტილება მიიღეს - პირველი მარტიდან თამაშების ყველა კომპანია გარე-რეკლამაზე უარს ამბობს. ბანერების ჩამოხსნა მთელი საქართველოს მასშტაბით უკვე დაწყებულია.

„თიბისი ბანკმა“ ბიზნესსექტორს წლიური ანგარიში წარუდგინა

თიბისი ბანკმა წლიური შეხვედრა ჩაატარა, სადაც კომპანიის 2019 წლის მიღწევები და შედეგები, ასევე განვითარების სტრატეგია და სამომავლო გეგმები წარადგინა. შეხვედრას ბიზნესსექტორის, მთავრობის, დიპლომატიური კორპუსის, საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტებისა და ბიზნესასოციაციების წარმომადგენლები ესწრებოდნენ.

საქართველოს გენერალურ პროკურატურაში აშშ-ის ჯორჯიის შტატის ადვოკატთა ასოციაციის წარმომადგენლებთან შეხვედრა გაიმართა

საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ აშშ-ის ჯორჯიის შტატის სისხლის სამართლის ადვოკატთა ასოციაციის ადვოკატებს უმასპინძლა.